The Greatest Difficulty: Can we Know the Forms?

  • Μichael Inwood Emeritus Fellow, Trinity College, Oxford

Abstract

ΣΤΟΝ Παρμενίδη του Πλάτωνα ο Παρμενίδης υποστηρίζει πως δεν μπορούμε να γνωρίσουμε τις Ιδέες. Οι Ιδέες βρίσκονται σε σχέση εννοιολογικά μόνο με άλλες Ιδέες, οι οποίες βρίσκονται οντολογικά στο ίδιο επίπεδο με τον εαυτό τους και δεν έχουν σχέση με επιμέρους ανθρώπους ή γνώσεις. Ο Σωκράτης αφήνει αναπάντητο αυτό το επιχείρημα, αν και ο Πλάτωνας παρέχει γλωσσικές ενδείξεις οι οποίες θέτουν εν αμφιβόλω τόσο το αδιαπέραστο του ορίου μεταξύ ιδεών και καθεκάστων, όσο και τον παραλληλισμό του Παρμενίδη μεταξύ σχέσεων ανάμεσα σε Ιδέες και σχέσεων ανάμεσα σε καθέκαστα. Η λύση στο πρόβλημα θα ήταν να διακρίνουμε μη-σκόπιμες σχέσεις (οι οποίες δεν μπορούν να καλύψουν το οντολογικό χάσμα μεταξύ Ιδεών και καθεκάστων) και σκόπιμες σχέσεις (οι οποίες μπορούν). Οι σκόπιμες σχέσεις είναι περίπτωση αμφίσημη με θετικά κι αρνητικά, ικανοποιώντας πολλαπλά κριτήρια για τη συμπερίληψή τους, αλλά υπ’ αυτήν την έννοια η γνώση χαρακτηρίζεται ως σκόπιμη. Στον Σοφιστή (248a-249d) o Ελεάτης Ξένος θέτει επίσης υπό αμφισβήτηση τη δυνατότητα γνώσης των Ιδεών κυρίως λόγω της απαίτησης να μην υποστούν καμία αλλαγή οι Ιδέες με το να γίνουν γνωστές, εμμέσως όμως και λόγω του χαμηλού επιπέδου πραγματικότητας (γένεσις & όχι ουσία) των επιμέρους ατόμων (που μπορούν να γίνουν γνώστες) και των γνώσεών τους.
Η λύση σε αυτό το πρόβλημα θα συμπεριελάμβανε μία σειρά από θεωρήσεις, όπως την αδυναμία περιορισμού της ψυχής στη μία μόνο πλευρά του διαχωριστικού ανάμεσα σε Ιδέες και καθέκαστα, τη διάκριση μεταξύ σκόπιμων και μη-σκόπιμων σχέσεων, καθώς και τη διάκριση ανάμεσα σε πραγματική αλλαγή και απλή αλλαγή τύπου Cambridge. Σε ποιο βαθμό ο Πλάτωνας είχε επίγνωση όλων αυτών είναι κάτι για το οποίο μόνον υποθέσεις μπορούμε να κάνουμε.

Published
2018-10-19